Words: science and the environment

How it works

Words

Listen, then tap the microphone to record yourself and compare. Your voice stays on your phone.

• erosionnoun

  መሸርሸር (በተለይ የአፈር በውሃ ወይም በነፋስ መወሰድ)

  Terracing on the hillsides has reduced soil erosion in many parts of Tigray and Amhara.

  በተራራ ተዳፋቶች ላይ የተሠራው እርከን በብዙ የትግራይና የአማራ አካባቢዎች የአፈር መሸርሸርን ቀንሷል።

  soil erosion (የአፈር መሸርሸር) በጣም የተለመደ ነው። ግሡ erode ነው።

• emissionsnoun

  ልቀት (ጋዝ ወይም ጭስ ወደ አየር መልቀቅ)

  Old vehicles produce far higher emissions than new electric buses.

  አሮጌ ተሽከርካሪዎች ከአዳዲስ የኤሌክትሪክ አውቶቡሶች እጅግ የላቀ ልቀት ያመነጫሉ።

  ብዙውን ጊዜ በብዙ ቁጥር ይመጣል፦ carbon emissions። ግሡ emit (መልቀቅ) ነው።

• deforestationnoun

  የደን ጭፍጨፋ (ደንን መመንጠር)

  Deforestation for firewood and farmland has left many hills bare.

  ለማገዶና ለእርሻ መሬት ሲባል የተደረገው የደን ጭፍጨፋ ብዙ ኮረብቶችን ራቁታቸውን አስቀርቷል።

  de- "ማስወገድ" ማለት ነው፤ forest "ደን"። ተቃራኒው reforestation (ደንን መልሶ ማልማት) ነው።

• sustainableadjective

  ዘላቂ (የወደፊቱን ሳይጎዳ ሊቀጥል የሚችል)

  Farmers are learning more sustainable ways to use water and soil.

  አርሶ አደሮች ውሃንና አፈርን የበለጠ ዘላቂ በሆነ መንገድ የሚጠቀሙበትን ዘዴ እየተማሩ ነው።

  sustainable development (ዘላቂ ልማት) በሪፖርቶች በብዛት ይመጣል። ስሙ sustainability ነው።

• hypothesisnoun

  መላምት (በሙከራ የሚፈተን ግምት)

  Her hypothesis was that the new seeds would grow better in dry soil.

  የእርሷ መላምት አዲሶቹ ዘሮች በደረቅ አፈር ውስጥ የተሻለ ያድጋሉ የሚል ነበር።

  ብዙ ቁጥሩ hypotheses ነው። test a hypothesis (መላምትን መፈተሽ) ይባላል።

• habitatnoun

  መኖሪያ (አንድ እንስሳ ወይም ተክል በተፈጥሮ የሚኖርበት ቦታ)

  As farms expand, the gelada is losing much of its natural habitat in the highlands.

  እርሻዎች እየተስፋፉ ሲሄዱ ጭላዳ ዝንጀሮ በደጋው ያለውን የተፈጥሮ መኖሪያውን በብዛት እያጣ ነው።

  ለእንስሳትና ለዕፅዋት ይውላል፤ ለሰው መኖሪያ home ወይም housing ይባላል። habitat loss (የመኖሪያ መጥፋት)።

• biodiversitynoun

  ብዝሃ ሕይወት (የተለያዩ ዕፅዋትና እንስሳት ብዛት)

  The Bale Mountains are famous for their rich biodiversity, including the Ethiopian wolf.

  የባሌ ተራሮች የኢትዮጵያ ቀበሮን ጨምሮ በበለጸገ ብዝሃ ሕይወታቸው ይታወቃሉ።

  bio- "ሕይወት" ማለት ነው፤ diversity "ልዩነት፣ ብዝሃነት"። የማይቆጠር ስም ነው።

• renewable energynoun

  ታዳሽ ኃይል (እንደ ፀሐይ፣ ነፋስና ውሃ የማያልቅ የኃይል ምንጭ)

  Hydropower from large dams is Ethiopia's main source of renewable energy.

  ከትላልቅ ግድቦች የሚገኘው የውሃ ኃይል የኢትዮጵያ ዋነኛ የታዳሽ ኃይል ምንጭ ነው።

  ተቃራኒው fossil fuels (እንደ ነዳጅና ከሰል ያሉ የሚያልቁ ምንጮች) ነው።

• climate changenoun

  የአየር ንብረት ለውጥ

  Climate change is making rainfall less predictable for farmers.

  የአየር ንብረት ለውጥ ለአርሶ አደሮች ዝናቡን በቀላሉ የማይገመት እያደረገው ነው።

  climate (የአየር ንብረት፣ ለረጅም ጊዜ) ከ weather (የዕለቱ አየር ሁኔታ) ይለያል።

• ecosystemnoun

  ሥነ ምኅዳር

  Pollution from factories is damaging the ecosystem of the lake.

  ከፋብሪካዎች የሚወጣው ብክለት የሐይቁን ሥነ ምኅዳር እየጎዳው ነው።

  በአንድ አካባቢ የሚኖሩ ፍጥረታትና አካባቢያቸው በአንድነት። fragile ecosystem (በቀላሉ የሚጎዳ ሥነ ምኅዳር)።

• pollutionnoun

  ብክለት

  Air pollution in the city gets worse during the dry season.

  በከተማዋ ያለው የአየር ብክለት በበጋ ወቅት ይባባሳል።

  air pollution፣ water pollution ይባላል። ግሡ pollute (መበከል) ነው።

• conservationnoun

  ጥበቃ (የተፈጥሮ ሀብትን መንከባከብ)

  The community started a conservation project to protect the church forest.

  ማኅበረሰቡ የቤተ ክርስቲያኑን ደን ለመጠበቅ የጥበቃ ፕሮጀክት ጀመረ።

  ግሡ conserve ነው። conservation area (ጥብቅ ክልል) ይባላል። ከ conversation (ውይይት) ጋር አያምታቱት።

• experimentnoun

  ሙከራ (በሳይንስ)

  The students carried out an experiment to measure how fast the water evaporated.

  ተማሪዎቹ ውሃው በምን ያህል ፍጥነት እንደሚተን ለመለካት ሙከራ አካሄዱ።

  conduct/carry out an experiment (ሙከራ ማካሄድ) ይባላል። ግሥም ነው፦ experiment with new methods።

• fertileadjective

  ለም

  The fertile soil around the river produces two harvests a year.

  በወንዙ ዙሪያ ያለው ለም አፈር በዓመት ሁለት ጊዜ ምርት ይሰጣል።

  ለአፈር ይውላል፤ ለሰውና ለእንስሳትም "ልጅ መውለድ የሚችል" ማለት ይችላል። ተቃራኒው infertile ነው።

• contaminationnoun

  መበከል (በተለይ ውሃ፣ ምግብ ወይም አፈር በጎጂ ነገር መበከል)

  Health officials closed the well after tests showed contamination from a nearby latrine.

  ምርመራዎች በአቅራቢያው ካለ መጸዳጃ ቤት የመጣ መበከል ካሳዩ በኋላ የጤና ባለሥልጣናት ጉድጓዱን ዘጉት።

  ግሡ contaminate ነው፤ ቅጽሉ contaminated (የተበከለ) ነው። ከ pollution ይልቅ ለአንድ የተወሰነ ነገር (ውሃ፣ ምግብ) ይውላል።

Practice· ልምምድ